‘De sector voor geo-informatie moet de taal van de gebruiker spreken’

Jacqueline Meerkerk, directeur van branchevereniging GeoBusiness Nederland, wil maatschappelijke problemen oplossen met behulp van onder meer satellietdata.‘Overheden en bedrijven: beschouw elkaar niet langer als opdrachtgever en toeleverancier, maar als partner in innovatie.’

Voor de mensen die niet helemaal thuis zijn in deze wereld: wat is geo-informatie?
‘Geo-informatie is informatie waarin een specifieke locatie op aarde een belangrijke rol speelt. Je kunt denken aan gegevens van meetinstrumenten, sensoren en luchtfoto’s. Maar bijvoorbeeld ook aan satellietdata. Gemeenten, het Kadaster, waterschappen, bedrijven en inspecties; ze maken allemaal gebruik van geo-informatie om maatschappelijke problemen op te lossen, klein en groot.’
Jacqueline Meerkerk © Robert Zwart

Bij welke oplossingen spelen satellietdata een doorslaggevende rol?
‘Daar zijn veel voorbeelden van. Gemeenten gebruiken satellietdata om vroegtijdig te voorspellen waar het energienet overbelast zal raken. Het Waterschap Drents Overijsselse Delta gebruikt ze voor de jaarlijkse schouw van sloten. En ook voor de nieuwe Nota Ruimte spelen satellietdata een steeds belangrijkere rol. Ze helpen om een integraal beeld te krijgen van het ruimtegebruik.’

Is Nederland een grote speler op het gebied van geo-informatie?
‘Zeker, en dat is niet toevallig! We hebben hoogwaardige kennis opgebouwd, zodat we de beperkte ruimte in ons kleine land optimaal kunnen gebruiken. Volgens de Geospatial Knowledge Infrastructure (GKI) Readiness Index behoort de Nederlandse geo-sector tot de mondiale top 5. Ook wetenschappelijk gezien horen we bij de wereldtop. We hebben dus een enorme erfenis te bewaken. Maar die erfenis staat wel onder druk. De technische ontwikkelingen met AI, drones en satellietbeelden gaan heel erg snel. Tegelijkertijd verdwijnen in Nederland opleidingen in geodesie op hbo- en wetenschappelijk niveau en laat de zichtbaarheid van onze sector te wensen over. Dit leidt ertoe dat satellietdata bij veel overheden nog tamelijk onbekend zijn.’

Waarom lukt het niet om uw boodschap voldoende over te brengen?
‘Onze sector praat vaak in techneutentaal die niet iedereen begrijpt en we zijn wat te bescheiden. Om satellietdata beter over het voetlicht te brengen, moeten we de taal van de gebruiker spreken. Zo kunnen we als geo-informatiesector een brug slaan tussen kennis en ervaring die in de markt aanwezig is en maatschappelijke vraagstukken waar de overheid aan werkt. Als je deze werelden met elkaar verbindt – en daar kunnen zowel GeoBusiness Nederland als het NSO een belangrijke rol in spelen – los je problemen op, bespaar je kosten en draag je tegelijkertijd bij aan het verdienvermogen van Nederland.’

Onbekend maakt onbemind is een belangrijke belemmering. Wat staat innovatie met satellietdata nog meer in de weg?
‘Aanbestedingsprocedures. Op dit moment worden bedrijven of consortia door de overheid uitgenodigd om een project te doen. Met als gevolg dat partijen dicht bij het vuur de subsidies verdelen met waterdichte projectplannen. Het voordeel hiervan is dat je werkt met duidelijke grenzen en meetbare resultaten. Maar het is ook een kunstje dat je elke keer opnieuw herhaalt. Mijn vraag is dan: leiden zulke aanbestedingen tot échte innovatie en opschaling? Waar je naartoe wilt, is gelijkwaardige publiek-private partnerschappen. In een vroeg stadium samenwerken, juist ook met kleinere bedrijven op het gebied van satellietdata, AI en simulaties. Het wordt tijd dat overheden en bedrijven elkaar niet langer zien als opdrachtgever en toeleverancier, maar als partner in innovatie.’

Hoe wilt u hier met GeoBusiness Nederland verandering in brengen?
‘Door elkaars taal te leren spreken en onze netwerken beter te verbinden. Een goed voorbeeld is de PCP-WISE workshop. Vanuit Europa komt twaalf miljoen euro beschikbaar om in consortia te werken aan een innovatieve service die voorspellingen doet over bodemvocht. Die voorspellingen zijn belangrijk om hittestress en bosbranden tegen te gaan en de kans op overstromingen goed in te schatten. In de zomer van 2025 hebben wij, samen met het NSO, een matchmaking georganiseerd. Nederland heeft grote ingenieursbureaus met ruime ervaring in watermanagement. Wij hebben in onze achterban mooie bedrijven die onder meer satelliettoepassingen met AI ontwikkelen. Als we onze krachten bundelen, kunnen we op Europees niveau opdrachten in de wacht slepen.’

Welke rol kan het NSO hierbij spelen?
‘De afgelopen tien jaar hebben overheden, kennisinstellingen en bedrijven veel met elkaar gesproken. Samen met het NSO hebben we een aantal succesvolle evenementen georganiseerd. Nu is het tijd om de slag te maken naar de werkpraktijk. Bijvoorbeeld door een gezamenlijke innovatieagenda op te stellen en het GEO Netherlands netwerk te verbinden met de publiek-private GeoSamen community. Dit kan helpen om de bekendheid van geo-informatie en satellietdata in verschillende sectoren te vergroten en de adoptie ervan te versnellen. Daarnaast kunnen we in Nederland nog veel meer gebruikmaken van Europese subsidies. Tot slot moet er dan natuurlijk voldoende geld zijn om innovaties ook echt waar te maken.’

U mag dromen. Hoe ziet de geo-informatiewereld er over een jaar of tien uit?
‘Over tien jaar maken we met geo-informatie een totaalbeeld van het ruimtebeslag voor maatschappelijke opgaven zoals de woningbouw, de energietransitie, veiligheid en weerbaarheid. Geo-data van verschillende bronnen zijn bovendien veel bekender en simpeler te gebruiken, ook door bestuurders. Wie weet is er een soort app store voor geo-toepassingen zoals digital twins, waarvan de kwaliteit en veiligheid gegarandeerd zijn. Hierdoor wordt de drempel om er gebruik van te maken – zeker bij overheden – een stuk lager. GeoBusiness Nederland is over tien jaar een internationaal verbindende netwerkorganisatie die maatschappelijke opgaven centraal zet en van daaruit werkt aan innovatieve oplossingen. Onze leden leveren een belangrijke en zichtbare bijdrage aan bijvoorbeeld de woningbouw, de energietransitie, infrastructuur en veiligheid. Want dat zijn allemaal uitdagingen waarbij geo-informatie een cruciale rol speelt.’

Meer lezen?
Je leest dit interview in ons jaaroverzicht.