Nieuwjaarsbijeenkomst: geopolitieke situatie vraagt om meer samenwerking in ruimtevaart

Bijna tweehonderd mensen uit de Nederlandse ruimtevaart bezochten vorige week de nieuwjaarsbijeenkomst NL Space Lift Off 2026. Het belangrijkste gespreksonderwerp: de rol van ruimtevaart in een zeer sterk veranderende wereld.

‘In één jaar tijd is op het wereldtoneel meer veranderd dan in de vijftig jaar daarvoor.’ NSO-directeur Harm van de Wetering zet de toon tijdens de traditionele ruimtevaart nieuwjaarsbijeenkomst op donderdag 22 januari bij Space Expo in Noordwijk. Maar hij wil niet blijven hangen bij slecht nieuws. Dus vraagt hij zich hardop af: hoe maken we Europa en Nederland in deze roerige tijd sterker? En welke rol kan het Nederlandse ruimtevaartecosysteem hierbij spelen?

En dan blijken er óók volop positieve ontwikkelingen te zijn. Van de Wetering noemt de steun die het kabinet in het voorjaar van 2025 uitsprak voor de Lange-termijn ruimtevaartagenda en het extra budget voor ruimtevaart dat minister van Economische Zaken Vincent Karremans beschikbaar stelde: ‘Voor het eerst heeft Nederland een strategie voor de lange termijn, een ambitieus plan over hoe we de ruimte willen gebruiken, mét politieke steun.’
Harm van de Wetering aan het woord

Van de Wetering beschrijft hoe Europa meer en meer op eigen benen moet gaat staan. Ruimtevaart kan aan deze autonomie een belangrijke bijdrage leveren ‘Laat deze omstandigheden ons inspireren om nog beter samen te werken’, roept hij op. ‘De Nederlandse politiek ziet het belang van ruimtevaart, en er zijn ambities. Nu is het aan óns om te leveren.’

Militaire ruimtecapaciteit
Dat de wereld verandert, blijkt ook als kolonel Bernard Buijs in militair tenue het podium betreedt. Decennia lang was ruimtevaart in Nederland en Europa vooral een civiele aangelegenheid. Maar de laatste jaren breiden krijgsmachten hun ruimtecapaciteiten uit, ook die van Nederland. De Koninklijke Luchtmacht werd op 1 juli 2025 omgedoopt tot het Commando Lucht- en Ruimtestrijdkrachten. Buijs is hoofd van het Defensie Space Security Centre.

Het belang van ruimtevaart voor veiligheid en defensie is beschreven in missie 1 van de Lange-termijn ruimtevaartagenda. Defensie kijkt onder meer hoe ze ruimtevaarttechnologie, die ontwikkeld is voor wetenschap, economie en maatschappij, ook kan toepassen binnen het militaire domein. ‘Deze uitdagingen vragen een goede interdepartementale afstemming en een goede strategie voor het versterken en positioneren van onze industrie, wellicht met Defensie als launching costumer, en last but not least, toegang tot de ruimte.’

Buijs noemt als voorbeeld de Nederlandse, militaire Brik II satellietmissie, die in november 2025 na 4,5 jaar ten einde kwam. ‘Met deze satelliet hebben we aangetoond dat we met beperkte budgetten, binnen het Nederlandse ruimtevaartecosysteem, een relevante militaire ruimtecapaciteit kunnen ontwerpen, bouwen en opereren.’ Defensie lanceerde sindsdien twee nieuwe satellieten en de komende jaren breidt het haar ruimtecapaciteiten verder uit. Buijs noemt als voorbeeld de ondersteuning van wapensystemen met nauwkeurige positionering, navigatie en timing (PNT).

Kolonel Bernard Buijs aan het woord

Een blik op Nederland
Directeur van Space Expo Frédérique van Steekelenburg- van der Stelt wijst de zaal in. ' Als u die kant op kijkt dan ziet u de in 2025 geopende tentoonstelling 'Nederland gezien door satellieten'. In de tentoonstelling, die tot stand is gekomen in samenwerking met het NSO, zitten diverse interactieve elementen waarin je bijvoorbeeld zelf je huis kan opzoeken met behulp van satellietdata en waar Nederlandse experts vertellen hoe zij satellietgegevens toepassen.' Ze vertelt ook over de grootste plannen voor het museum de komende jaren. Zo komt er een nieuwe tentoonstelling rondom Artemis II en de terugkeer van de mens naar de maan.

Amsterdam Space Symposium
Van de maan, naar iets dichterbij huis. In 2026 streven Nederlandse bedrijven en kennisinstituten meer dan ooit naar participatie in Europese ruimtevaartprogramma’s van zowel ESA als de Europese Commissie. Om de Nederlandse ruimtevaart internationaal in de kijker te spelen, organiseert branchevereniging SpaceNed daarom op 3 en 4 maart het Amsterdam Space Symposium in de Beurs van Berlage in Amsterdam. Een mooie kans, vindt SpaceNed-voorzitter Jeroen Rotteveel, om de Nederlandse ruimtevaart stevig te positioneren en samen met internationale sprekers van allure in gesprek te gaan over belangrijke thema’s als klimaat en veiligheid.