Bodemvocht

Bodemvocht verwijst naar het water in de bodem in de ruimten tussen de gronddeeltjes. In eerste instantie is bodemvocht een functie van de hoeveelheid verdamping en neerslag, hoewel de bodemsoort en vegetatie ook invloed hebben op de snelheid waarmee het water de grond infiltreert en wordt afgevoerd. De hoeveelheid water in alle bodems wereldwijd maakt slechts ongeveer 0,001% uit van de totale hoeveelheid water op aarde.

Bodemvocht speelt een belangrijke rol in het weer- en klimaatsysteem. Dit komt omdat bodemvocht een belangrijke regulerende variabele is bij de uitwisseling van water en energie tussen het land en de atmosfeer: droge grond geeft weinig of geen vocht af aan de atmosfeer. De relatie tussen bodemvocht en het klimaat systeem is nog deels onbekend. Op basis van ondermeer bodemvochtgegevens kunnen met klimaatmodellen trends in verdroging en vernatting zichtbaar worden gemaakt en afwijkingen worden berekend, waardoor bijvoorbeeld gebieden van verdroging of gebieden met overstromingen duidelijk zichtbaar worden. Ook kunnen bijbehorende terugkoppelingsmechanismen met de temperatuur worden onderzocht.

Bodemvocht is ook cruciaal voor de groei van planten. Daarmee is het een belangrijke parameter in de precisielandbouw en voor oogstvoorspellingen.

Verder is bodemvocht is een belangrijke variabele in water gerelateerde natuurrampen zoals overstromingen en aardverschuivingen. Het bodemvocht in de bovenste bodemlaag is bepalend voor de verdeling van de neerslag in infiltratie en afvoer. Bodemvocht in bergachtige gebieden is een van de belangrijkste determinanten van aardverschuivingen. Hoge resolutie waarnemingen van bodemvocht zullen leiden tot een betere overstromingvoorspellingen.

Satellieten en bodemvochtgegevens

Bodemvocht kan vanuit de ruimte worden gemeten met verschillende soorten instrumenten, waaronder scatterometers en passieve microgolf instrumenten. De in 2009 gelanceerde ESA missie SMOS levert directe metingen van bodemvocht met de L-band microgolf imaging radiometer. Met een ruimtelijke resolutie van 35 km kan hiermee elke 3 dagen de hele wereld in kaart worden gebracht.

Werelddekkende lange termijn bodemvochtwaarnemingen worden sinds 2012 voor wetenschappelijk gebruik beschikbaar gesteld de door ESA via www.esa-soilmoisture-cci.org.

Globale kaart van bodemvocht in august 2010, gemeten door ESA’s SMOS missie. Oranje en geel geeft droge bodem aan en blauw duidt op nattere bodems. [ESA]