Satellietdata beschikbaar voor ontwikkelingslanden

Ruimtetechnologie vormt een nuttige aanvulling op watermanagement, blijkt tijdens de International Water Week (IWW) in Amsterdam. In Vietnam, Bangladesh en Mozambique worden met Nederlandse ondersteuning satellietgegevens gebruikt om bijvoorbeeld overstromingen te voorspellen. Maar er zijn nog de nodige hobbels te nemen. Landen en instituten wisselen onderling nog nauwelijks data uit. En hoe krijg je de informatie bij de boer in het dorp? De conferentie 'Water & Climate' geeft inzicht in de mogelijkheden en de voorwaarden voor een goede implementatie.

Ruud Grim van ruimtevaartorganisatie Netherlands Space Office schetst tijdens de conferentie ‘Water & Climate' de mogelijkheden van satelliettechnologie. Meer dan 40 Nederlandse organisaties - waaronder Deltares, GeoBusiness Nederland, KNMI, Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium, Netherlands Space Office, Netherlands Water Partnerschip NEN - werken op dit gebied samen. De mogelijkheden zijn enorm. "De mogelijkheden voor detaillering zijn enorm", zegt Grim. "We kunnen niet alleen regionale en lokale kaarten produceren, maar zelfs kaarten van één specifiek stuk land."

Bij de boer
Ook de ambities liegen er niet om. Grim: "Wereldwijd ontbreekt het in heel veel landen, en vaak juist kwetsbare landen, aan zelfs de meest basale data over water. Aan die kennisinfrastructuur willen we bijdragen, door te beginnen bij de vraag van de gebruiker en zo terug te redeneren in de informatieketen. De juiste satellietdata moeten terechtkomen bij de boer, de watermanager en de overheden. Onder meer door middel van software in PDA's waar mensen mee op pad kunnen."

Vietnam Mekong Delta - Envisat/MERIS [ESA]Informatie over rivierwaterstanden
Het Nederlandse consortium is actief in onder meer Vietnam, Bangladesh en Mozambique. In Vietnam heeft de satelliettechnologie zijn nut al ruimschoots bewezen, vertelt Tran Hong Thai van het Vietnamese Instituut voor Meteorologie, Hydrologie en Milieu. Behalve voor overstromingswaarschuwingen, zijn op basis van satellietkaarten bijvoorbeeld hydraulische modellen gemaakt om de waterstand in de Mekong Rivierdelta te reguleren. In Bangladesh heeft men dankzij de informatie vanuit de ruimte inzicht in wanneer en hoe vaak de rivieren buiten hun oevers treden. Maar voldoende is dat nog niet, stelt Giasuddin Ahmed Ghoudhury van het Centrum voor Georgafische Informatiediensten (CEGIS): "Onze drie grootste rivieren ontspringen in andere landen en daaruit hebben we geen gegevens. We hebben grensoverschrijdende data nodig."

Data moeten toepasbaar zijn
In het Lower Zambezi-gebied, waar zo'n 4 miljoen inwoners rond de vierde rivier van Afrika wonen, hebben de autoriteiten wat dat betreft al een belangrijke stap gezet. Onlangs tekenden Zambia, Zimbabwe en Mozambique een verdrag voor uitwisseling van waterdata. Maar er is een minstens even grote uitdaging: de implementatie. "De urgentie van ruimtetechnologie neemt toe, en je moet zo veel mogelijk kwalitatief hoogwaardige data hebben. Maar daar heb je niets aan als deze niet direct toepasbaar zijn", vat voorzitter Raimond Hafkenscheid van het ministerie van Buitenlandse Zaken de stemming in de zaal samen.

Satellietbeeld van overstroming in Thaliand, IKONOS [GeoEye] afkomstig van DisasterCharter.comInzet websites, mobieltje en sleutelfiguren in dorpen
In Bangladesh is het al wel gelukt om de satellietgegevens bij de eindgebruikers te brengen. Dick van den Bergh, senior adviseur water en klimaat bij Deltares, is betrokken bij diverse projecten. "De informatie blijft zeker niet hangen binnen de wetenschappelijke instituten", zegt hij. "Via websites bijvoorbeeld zijn de data toegankelijk voor eindgebruikers. Ook werken we met sms-alerts bij overstromingsgevaar. In Bangladesh heeft 70 tot 80 procent van de bevolking een mobieltje. Maar dan nog is de vraag: hoe bereik je iederéén? Daarvoor zoeken we in dorpen sleutelfiguren met gsm die anderen moeten waarschuwen. Dat is niet eenvoudig, want men vertrouwt daar niet iedereen op zijn woord. Mensen moeten geloven dat zo iemand de waarheid spreekt, anders laten ze hun huis niet onbeheerd achter. Ik zeg vaak: uiteindelijk gaat dit werk niet over technologie, maar over mensen."

Bron: WaterForum Online