In Londen vond woensdag 9 mei de officiële overdracht plaats van het Mid InfraRed Instrument (MIRI) door ESA aan NASA. Het instrument is een camera en spectrometer voor de James Webb Space Telescope (JWST), die zo gevoelig is dat hij een kaarsje kan zien op een Jupiter-maant. MIRI zal worden verscheept naar NASA’s Goddard Space Flight Center, waar het wordt geïntegreerd met de drie andere instrumenten aan boord van de JWST. MIRI is ontworpen en gebouwd onder leiding van het Verenigd Koninkrijk in samenwerking met een aantal Europese partners, waaronder de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA).
De Europese Principle Investigator (PI) van MIRI, Gillian Wright van het Britse STFC’s Astronomy Technology Centre, is trots op deze mijlpaal: “Het is fantastisch dat we als eersten een van de vier instrumenten van de JWST hebben opgeleverd. We kunnen nu uitzien naar de wetenschappelijke resultaten van MIRI, zodra de JWST (de opvolger van de Hubble Ruimtetelescoop) is gelanceerd.”
MIRI opereert in het infrarood op een golflengte van 5 tot 28 micron en kan dwars door stofwolken heenkijken, waardoor kleine, zwakke objecten in groot detail kunnen worden bestudeerd. Waarnemen op deze golflengte vergt een aantal technologische hoogstandjes, omdat het in de ruimte plaatsvindt onder vacuum bij -266,5 graden Celsius, dicht bij het absolute nulpunt. Daarvoor heeft MIRI een apart koelingsysteem nodig.
Preparing the MIRI, (Mid InfraRed instrument ), flight instrument for the James Webb Space Telescope, JWST, for vibration testing in RAL Space's vibration test facility, at STFCMIRI is het afgelopen jaar uitgebreid getest op het Rutherford Appleton Laboratory in Engeland onder 'ruimte'-omstandigheden. Ruim drie maanden is er 24 uur per dag in shifts gemeten door een groot team uit Europa en de VS, inclusief Nederlandse astronomen. De analyse van de testgegevens hebben laten zien dat MIRI heel goed werkt en klaar is voor het wetenschappelijke werk in de ruimte.
De Nederlandse co-PI van MIRI, Ewine van Dishoeck, is opgetogen over de mogelijkheden die MIRI biedt. “Met MIRI kunnen we een heel scala aan spannende projecten uitvoeren op onderwerpen waarin Nederland uitblinkt: stervorming in verre sterrenstelsels, de structuur van protosterren, planeetvorming in schijven rond jonge sterren, en de samenstelling van atmosferen van exoplaneten. Dankzij de Nederlandse investering heeft MIRI een spectrometer die deze studies mogelijk maakt."
Projectleider Rieks Jager voegt daaraan toe: “dankzij de ervaring die de enthousiaste NOVA-IR groep bij ASTRON in Dwingeloo had opgebouwd bij de ontwikkeling van de belangrijkste infrarood-instrumenten voor de grootste aardse telescopen zijn we in staat geweest om dit instrument binnen de gestelde tijd en binnen budget in samenwerking met TNO en het Nederlandse Instituut voor Ruimteonderzoek in te leveren”.
Nederland bouwde eerder mee aan de spectrometer van de Infrared Space Observatory en het VISIR-instrument op ESO’s Very Large Telescope. Volgens de Nederlandse deputy-PI Bernhard Brandl was deelname in MIRI een logische vervolgstap omdat optimaal gebruik kon worden gemaakt van de technische expertise die ons land in de afgelopen 25 jaar heeft opgebouwd op het gebied van cryogene instrumentatie. “Het heeft er ook voor gezorgd dat Nederland een leidende rol heeft in de ontwikkeling en de bouw van het mid-infraroodinstrument METIS voor ESO’s European Extremely Large Telescope (E-ELT), de grootste optische/infraroodtelescoop ter wereld.”
De JWST wordt gelanceerd in 2018, waarna MIRI aan zijn wetenschappelijke missie kan beginnen.
Working on the MIRI, (Mid InfraRed Instrument ), flight instrument for the James Webb Space Telescope, JWST, during ambient temperature alignment testing in RAL Space's clean rooms at STFCNederland was verantwoordelijk voor het ontwerp en de bouw van een deel van de MIRI spectrometer, de 'Spectrometer Main Optics Module' (SMO). Het grootste deel van het werk aan de SMO is uitgevoerd door NOVA-ASTRON in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen en TNO voor het optisch ontwerp en het Netherlands Institute for Space Research (SRON) voor advies. Het werk is gefinancierd door NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) en de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA), waarbij NOVA de uiteindelijke leiding had, ondersteund door uitvoerend directeur Wilfried Boland. Ook de komende jaren blijft Nederland zeer actief betrokken bij MIRI. Er worden belangrijke bijdragen geleverd aan de MIRI instrumentkarakterisatie en missievoorbereiding via de Sterrewacht Leiden en SRON, ondersteund door NOVA. Bovendien heeft Nederland een leidende rol bij de softwareontwikkeling. Het Nederlandse wetenschappelijke team heeft een grote inbreng in het MIRI waarneemprogramma. Dit werk wordt gedaan binnen het kader van het Europese MIRI-consortium en in samenwerking met het Space Telescope Science Institute (STScI), verantwoordelijk voor de operaties van de James Webb ruimtetelescoop.
Meer informatie:
Ewine van Dishoeck
Sterrewacht Leiden
E-mail: ewine@strw.leidenuniv.nl
Tel: 071-5275814
Bernhard Brandl
Sterrewacht Leiden
E-mail: brandl@strw.leidenuniv.nl
Fred Lahuis
SRON Netherlands Institute for Space Research
E-mail: F.Lahuis@sron.nl
Tel: 050-3636803
