Gaia is een ESA satelliet, met aan boord onmisbare Nederlandse technologie, die een ongelooflijk nauwkeurige driedimensionale kaart gaat maken van een miljard sterren in onze Melkweg. Na de lancering in 2010 zal Gaia meer ontdekkingen doen dan enige andere satelliet in het verleden: honderdduizenden nieuwe hemellichamen, zoals exoplaneten, bruine dwergen en nevels waar sterren worden geboren.
Gaia satellite - artist impression - image: ESADagelijks ontdekt Gaia gemiddeld honderd nieuwe planetoïden in ons zonnestelsel, tien sterren met een planetenstelsel, vijftig exploderende sterren in andere sterrenstelsels en driehonderd verafgelegen quasars. Exo-planeten worden ontdekt door bewegingen van de moederster te meten, veroorzaakt door de betrekkelijk kleine aantrekkingskracht van de planeet. Dankzij uitgebreide fotometrische classificatie geeft Gaia ook gedetailleerde fysieke kenmerken van elke geobserveerde ster. Bijvoorbeeld de lichtsterkte, temperatuur, zwaartekracht en samenstelling. Gaia’s catalogus van de sterren biedt voldoende gegevens om een reeks van theoretische problemen op te lossen rond het ontstaan, de structuur en evolutie van onze Melkweg. Gaia biedt ook fascinerende technologische vooruitgang. De missie vereist op de picometer nauwkeurige meetinstrumenten. Daarmee rekt hij de grens op van wat optisch mogelijk is. Helemaal als je bedenkt dat de instrumenten eerst een gewelddadige lancering aan boord van een raket ondergaan.
Silicon Carbide polished free form mirrors for Gaia - credit: TNOEen unieke Silicium Carbide (SiC) kern is de sleutel voor de hoogwaardige waarnemingen van Gaia. Het optische instrument is in Nederland ontwikkeld en gemaakt uit één enkel stuk SiC. Door zijn grote stijfheid en thermische eigenschappen is SiC ideaal materiaal voor een satelliet. Maar het is extreem moeilijk om mee te werken. Het Nederlandse onderzoeksinstituut TNO is de enige organisatie in Europa dat SiC kan polijsten binnen de voor Gaia vereiste marges.
